مهدکودک شقایق
به دنیا آمدن فرزند جدید

به دنیا آمدن فرزند جدید

1 1 1 1 1

وجود یک نوزاد جدید در خانواده، حتی برای دوست داشتنی ترین و آماده ترین کودک هم ممکن است فشار روانی و استرس به همراه بیاورد. در این مقاله نکاتی ارائه می شود که استفاده از آنها گذر از مرحله تک فرزندی به مرحله چند فرزندی را برای کودک هموار و خوشایند می سازد.

 

قبل از شروع این مقاله، پیشنهاد می کنیم که مقاله زیر را بخوانید:

رفتار با کودک دارای معلولیت

 

فشار روانی کودک بر اثر به دنیا آمدن خواهر یا برادر جدید 

ورود نوزاد جدید به معنی به وجود آمدن تغییراتی در زندگی کودک بزرگ تر است. در چنین وضعیتی برای کودک بزرگ تر تردیدها و بلاتکلیفی های زیادی وجود دارد. مثلا او از خود می پرسد، چه کسی صبح ها او را به مهد خواهد برد؟ چه کسی شب ها برای او کتاب خواهد خواند؟ آیا پدر و مادرش هنوز او را دوست دارند؟ چرا آنها به فرزند دیگری نیاز دارند؟

در چنین حالتی نقش کودک در خانواده تغییر کرده اندن است. او موقعیت خود را به عنوان تنها فرزند یا کودک خانواده از دست داده است و وسایلی که متعلق به اوست، برای استفاده فرد دیگری آماده می شوند.

 

حتماً بخوانید: کودک کم استعداد

 

شنیدن خبر آمدن خواهر یا برادر جدید

کودک باید قبل از تولد نوزاد، از آن مطلع شود. البته باید به خاطر داشت که این مسئله خیلی زود و در ماه های اولیه بارداری مادر به اطلاع کودک رسانده نشود. زیرا کودک دارای درک تکامل یافته ای از زمان نیست. نه ماه برای او مدتی طولانی است. زمان مناسب برای شروع گفتگو در این مورد، سه ماهه دوم بارداری است یعنی زمانی که تغییرات جسمی مادر قابل مشاهده اند. سعی کنید تولد نوزاد را با زمان مشخصی در ذهن کودک مرتبط سازید. (مثلا بگویید نوزاد در تابستان متولد می شود.)

واکنش اولیه کودک ممکن است مهار شده و ملایم باشد. بعد از آنکه اطلاعاتی به او داده می شود، پرسش ها به ذهنش هجوم می آورند. پرسش ها معمولا بسیار پایه ای و بر محور تأثیر نوزاد بر زندگی کودک دور می زند. نوزاد کجا می خوابد؟ آیا نوزاد پسر خواهد بود و برادر او خواهد شد؟ آیا با من توپ بازی خواهد کرد؟

پدر و مادر باید هر پرسش را همان گونه که پیش می آید، به سادگی و مستقیما پاسخ دهند. پاسخ ها نباید در قالب سخنرانی فراگیر و جامعی باشد که تلاش می کند به تمام دل نگرانی ها و دل شوره های پیش بینی نشده کودک پاسخ دهد. مسلماً در صورتی که کودک با جواب هایی که گرفته، ارضاء نشود، سؤال های دیگری خواهد پرسید. تأکید بر این مسئله که خواهر یا برادر جدید یک نوزاد خواهد بود و نه یک همبازی همسن و سال، اهمیت زیادی دارد. برای یک کودک، هیچ چیز مأیوس کننده تر از این نیست که دریابد همبازی تخیلی او در واقع تنها نوزادی است که گریه می کند، می خوابد و می خورد و حتی قادر به نشستن نیست.

 

حتماً بخوانید: رابطه با کودک

 

همکاری در تدارکات

کودک ممکن است از همکاری و شرکت در آماده کردن تدارکات لازم برای ورود نوزاد لذت ببرد. او می تواند در نظم و ترتیب بخشیدن به اتاق نوزاد کمک کند، مادر را هنگامی که برای معاینه به نزد پزشک می رود همراهی کند و طی این معاینات به صدای ضربان قلب جنین گوش دهد. البته این فعالیت ها تنها در صورتی مفید هستند که کودک واقعا از خود علاقه نشان دهد. در غیر این صورت اصرار بر همراهی او در چنین کارهایی نه تنها مفید نخواهد بود، بلکه موجب رنجیدن و عصبانیت او می شود.

تهیه و تدارک و آمادگی اغلب شامل مرمت و بازسازی تخت، کالسکه یا صندلی غذاخوری مخصوص کودک برای استفاده نوزاد است. بعضی از کودکان میل ندارند کودک دیگری از وسایل و متعلقات آنان استفاده کند. حتی اگر این وسایل سالها مورد استفاده قرار نگرفته باشند، باز هم ممکن است احساسات شدیدی نسبت به آن شیء در آنان برانگیخته شود. البته جنبه نمادین این وقایع موجب ناراحتی و آزار کودک می گردد و نه در اختیار قرار دادن عملی اسباب و لوازم شخصی. کودک احساس می کند از او خواسته می شود تختش، کالسکه اش، صندلی غذاخوری اش، صندلی مخصوص اتومبیلش، اتاقش و حتی والدینش را با نوزاد جدید شریک شود. این شراکت تا کجا ادامه خواهد یافت؟ در چنین حالتی کودک احساس می کند به کناری رانده شده و اهمیت خود را از دست داده است.

پدر و مادر می توانند به کودک یادآوری کنند که او دیگر این چیزها را لازم ندارد و به این ترتیب از شدت اضطراب او بکاهند. اسباب بازی های دوران نوزادی کودک را به اتفاق خود او بررسی کنید و به کودک اجازه دهید یک یا دو عدد از آنها را که میل ندارد در اختیار نوزاد قرار دهد، انتخاب کند و آنها را در گوشه مخصوصی قرار دهید، به گونه ای که کودک بداند این اسباب بازیها برای همیشه به خود او تعلق خواهند دانست چنانچه کودک میل داشته باشد تخت خود را برای استفاده در اختیار نوزاد قرار دهد، این کار را چندین ماه قبل از تولد نوزاد انجام دهید تا در کودک احساس طرد شدگی ایجاد نشود.

این زمان فرصت مناسبی برای دیدن آلبوم عکس کودک است. او زمانی را که مرکز این نوع خاص از توجه بوده است به خاطر نمی آورد. دیدن عکس ها این اطمینان مجدد را به کودک می بخشد که او نیز در زمان خود سهم عمده ای از مراقبت های مخصوص و پرشور داشته است.

 

حتماً بخوانید: عوامل مؤثر بر رشد کودک

 

دوران بارداری باید به تحکیم روابط کودک با سایر اعضای خانواده، به جز مادر، گذرانده شود. چنانچه مادربزرگ با برنامه زمان خواب کودک آشنا باشد و پدر نیز بداند چگونه ساندویچ مورد علاقه کودک را تهیه کند، مادر می تواند استراحت و آرامش بیشتری داشته باشد، با ورود نوزاد، این حمایت ها اهمیت بیشتری می یابند.

گاهی در طول دوران بارداری، پدر و مادر برنامه کاری فشرده ای برای کودک ترتیب می دهند. آنها میل دارند کودک پیش از تولد نوزاد کاملا رشد یافته باشد و دیگر به پوشک نیاز نداشته باشد، تمام طول شب را بدون بیدار شدن در تخت خود بخوابد و به مهد کودک خود کاملا انس گرفته باشد. انتظار وقوع چنین تغییرات اساسی در مدتی کوتاه، چندان منطقی و عملی نیست. رشد و پیشرفت براساس جدول زمانی خود کودک آسان تر رخ می دهد. به جای وارد کردن فشار به کودک، طول دوره بارداری را به فرصتی برای ایجاد علاقه و لذت بردن از روابط با کودک بزرگ تر تبدیل کنید.

در بعضی کشورها، بسیاری از بیمارستان ها کلاس های مخصوصی را به منظور آماده کردن کودک بزرگتر برای پذیرش و تولد نوزاد برگزار می کنند. این دوره ها شامل عروسک بازی و گردش در اتاق نوزادان است. برای کودک درک این نکته که در گذر از این رویداد سرنوشت ساز تنها نیست، می تواند مفید باشد.

تولد و بازگشت به خانه برای کودک ، جدایی از مادر در مدتی که برای وضع حمل در بیمارستان به سر می برد، زمانی پر از استرس و فشار روانی است. قبل از رسیدن به این مرحله، کودک را از اقداماتی که برای مراقبت از او انجام شده است آگاه کنید. کودک میل دارد بداند چه کسی در کنار او می ماند و چه کسی از او مراقبت خواهد کرد. چنانچه از نظر قوانین و مقررات بیمارستان، کودک می تواند مادرش را در بخش زایمان ملاقات کند، حتما کودک را از این امر مطلع سازید.

برنامه ریزی قبلی می تواند جدایی را برای کودک آسان تر و قابل تحمل تر سازد. مادر می تواند سرودها یا داستان هایی را با صدای خود ضبط کند تا در زمان اقامت او در بیمارستان، کودک به آنها گوش دهد و صدای مادرش را بشنود. مادر همچنین می تواند یادداشت ها یا هدایای کوچکی را در گوشه و کنار منزل پنهان کند تا کودک در طول اقامت او در بیمارستان آنها را بیابد. تماس تلفنی، مخصوصاً اگر کودک اجازه ملاقات نداشته باشد، اهمیت زیادی دارد.

 

حتماً بخوانید: خلاقیت و کودک

 

واکنش اولیه کودک نسبت به نوزاد می تواند از شادی و شعف تا تنفر و بیزاری در نوسان باشد. کودک حتی ممکن است بی تفاوت به نظر برسد. کودکی که بی تفاوت به نظر می رسد، اغلب احساس آزردگی، رهاشدگی و طردشدگی می کند. در چنین موقعیتی، والدین باید به کودک یادآوری کنند که تا چه حد در هنگام اقامت در بیمارستان برای او دلتنگ شده اند. کودک از شنیدن چنین اظهاراتی احساس آرامش زیادی خواهد کرد، حتی اگر آن را ابراز نکند.

گاهی مادر، همراه با نوزاد جدید، اسباب بازی مخصوصی برای کودک بزرگ تر خود همراه می آورد و آن را به عنوان هدیه ای از طرف نوزاد به او می دهد. البته مهم تر از هر نوع اسباب بازی، توجهی است که نشان داده می شود. برای ایجاد تعادل نسبت به توجهی که به نوزاد ابراز می شود.

کودک بزرگتر عاطفه و علاقه فیزیکی زیادی لازم دارد. همچنین کودک به داشتن رابطه فردی با مادر، به منظور خدشه دار نشدن روابطی که هنوز مهم و حیاتی هستند، نیاز دارد.

بعضی از کودکان بعد از تولد نوزاد، رفتار کودکانه تری پیش می گیرند، آموخته های جدید آنان ناپدید می شوند، برای شیرخوردن از سینه مادر التماس می کنند و می خواهند دوباره از پوشک استفاده کنند. این پسرفت از دیدگاه کودک طبیعی و کاملا منطقی است. زیرا او با دیدن توجه زیادی که به نوزاد می شود به این نتیجه می رسد که در صورت تظاهر به درماندگی، اعضای خانواده به او نیز توجه بیشتری خواهند کرد.

بهترین واکنش یافتن راهی است که توجه مورد نیاز کودک به او نشان داده شود، در عین حال که از فعالیت های مناسب سن او نیز حمایت می گردد. به جای شیر دادن از سینه مادر، اجازه دهید که کودک در ضمن نوشیدن فنجانی آب میوه در آغوش مادر بیارامد و اگر هنوز بر استفاده از پوشک یا نوشیدن شیر از شیشه شیر اصرار می ورزد، این امر را به یک مشکل عمده تبدیل نکنید. کودک در مدت کوتاهی در می یابد که رفتار نوزادانه احساس مناسبی در او ایجاد نمی کند. در نتیجه به سرعت و داوطلبانه این رفتارها را ترک می کند. و به کودک کمک کنید تا به نقش جدید خود در خانواده به عنوان خواهر یا برادر بزرگ تر افتخار کند. اظهار کنید نوزاد چگونه از دیدن او خوشحال می شود و لبخند می زند. هنگامی که نوزاد شادمانه می خندد یا گریه می کند، از کودک بزرگتر بخواهید گفته های خواهر یا برادر نوزادش را تعبیر و تفسیر کند. به کودک بزرگتر اجازه دهید که در حضور شما نوزاد را لمس یا او را در آغوش بگیرد. محروم کردن او از این کارها، او را نسبت به خود بی اعتماد می سازد که این امر ممکن است رنجش و دلخوری کودک را شدت بخشد.

 

حتماً بخوانید: تاثیر ترتیب تولد بر ویژگی های شخصیتی

 

خواهرها و برادرهای بزرگ تر

وجود خواهر یا برادر بزرگتر بسیار سودمند است، زیرا با ورود به دنیای والدین بی تجربه، خطاها و اشتباه کاریهای آنان را تحمل کرده است. خواهر یا برادر بزرگ تر به عنوان مربی و ناصح کودک کوچک تر نیز نقش نمونه ساز را ایفا می کند. خواهر و برادر بزرگ تر، دوست، همدست و شریک کارهای توطئه آمیز و محرم اسرار کودکان کوچک تر است. خواهر و برادر بزرگ تر پنجره ای را به دنیای مدرسه، جشنهای تولد و شب خوابی دوستان در منزل برای کودک کوچک تر باز می کند. امتیاز این حالت برای کودک خردسال تر، برخورداری از زندگی پربارتر است تا او کمتر در لاک خود فرو رود. تنها مشکل کودک در این مورد، این است که او هرگز شانس اولین نفر بودن در انجام کارها را ندارد.

چالش پیش روی والدین، رفتار عادلانه و منصفانه با کودکان است. رفتار یکسان با توجه به شخصیتهای گوناگون کودک در مراحل مختلف رشد، غیر ممکن است. در صورتی که پدر و مادر بتوانند بین نیازهای کودکان تعادل ایجاد کنند، قاعدتا برای کودکان کافی خواهد بود. خواهر و برادرها متفقين طبیعی هستند. آنها نسبت به نقاط افتراق، نقاط مشترک بیشتری با یکدیگر دارند. چنانچه کودکان، بدون دخالت والدین، فرصت بازی و همراهی با یکدیگر را داشته باشند، روابط خوب و مناسبی بین آنها برقرار خواهد شد.

روابط فرزندان نماد و نمونه مهمی از زندگی خانوادگی است. دوست بودن و داشتن روابط مناسب فرزندان با یکدیگر اثر مثبتی بر پدر و مادر دارد.

 

برچسب ها: مهد کودک شقایق, بهترین مهد کودک های تهران, رفتار کودک, رابطه با کودک, به دنیا آمدن فرزند جدید

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید