مهدکودک شقایق
رشد عاطفی کودکان

رشد عاطفی کودکان

1 1 1 1 1

در این مقاله قصد داریم تا رشد عاطفی کودکان در سنین ۳ و ۴ سالگی مورد بحث قرار دهیم. رشد عاطفی کودک موضوع بسیار مهمی است که می تواند بر سلامت جسمی و روحی کودک تاثیرات فراوانی داشته باشد.

چهارسالگی دوره دلپذیر و شادی برانگیزی است. کودکان بعد از طی دوره دوساله های سرکش و پرجوش و خروش، تبدیل به کودکانی دوست داشتنی و مشتاق، خوشایند و دلپذیر می شوند.

در این سال از زندگی، کودک آرام، سازگار و همسان با اجتماع، خواهان سرگرمی و طالب کمک کردن است و از نشان دادن مهارت های جدیدش لذت می برد. این مرحله حدود شش ماه به طول می انجامد. در ۳.۵ سالگی تغییراتی پیش می آید و کودک دوره ای از آزمایش و عصیان و سرکشی را طی خواهد کرد. او منزوی و با اراده است و ممکن است غیرقابل پیش بینی، رئیس مآب و نق نقو باشد، مدام گریه کند، نسبت به خود بی اعتماد و متزلزل باشد و اصرار داشته باشد که توجه فوری به او شود. عادات جدید مانند جویدن ناخن، لاف زدن و خودنمایی کردن با لکنت زبان ممکن است بروز یابند. صبوری و مصمم بودن به پیشرفت کودک در این دوره کمک می کند. با رسیدن به مرز چهار سالگی، کودک مجددا تعادل و موازنه رفتاری خود را باز می یابد.

 

حتماً بخوانید: پرورش کودک کتابخوان

 

بلوغ عاطفی بیشتر

دو عامل مهم بر بلوغ عاطفی کودکان تأثیر زیادی دارند. یکی از این عوامل، مهارت و کنترل فزاینده او بر زبان است. کودک برای ابراز احساسات به جای حرکات فیزیکی از کلمات استفاده می کند و نیز قادر به گفتگو با دقت بیشتری است. جمله محکم «نمی خورم» کودک دو ساله به جمله «اه، بدم می آد» تبدیل می شود. در صورتی که والدین نگاهی اجمالی به انگیزه های کودک بیندازند، به احتمال زیاد به جای اصرار بر اطاعت محض کودک، از طریق گفتگو و صحبت کردن نسبت به او واکنش نشان خواهند داد. گفتگو و مذاکره دارای مزیت مهمی است، یعنی با این روش به جای یک برنده از خودراضی و بازنده ای با احساسات خدشه دار شده، طرفین به گونه ای از نتیجه گفتگو رضایت خواهند داشت.

تأثیر بسیار مهم دیگر، همانند سازی با والدین است. کودکان سه ساله تمایل زیادی دارند که شبیه والدینشان باشند و به هنگام صحبت و رفتار از آنان تقلید می کنند. آنان از دستورهای والدینشان پیروی می کنند تا مورد تحسین، ستایش و محبت پدر و مادر قرار گیرند. حتی تمایل آنها به گزافه گویی و خودستایی، تمایل به تأثیرگذاری بر والدین تلقی می شود.

 

حتماً بخوانید: پرورش کودک تیزهوش

 

دامنه عاطفی وسیع تر

کودکان سه ساله دارای مجموعه ای گسترده از عواطف و احساسات هستند. اولین احساساتی که کودک تجربه می کند شادی، غم، عصبانیت و ترس هستند. در چهارمین سال زندگی کودکان موارد پیچیده تری مانند وابستگی، نزدیکی، جدایی، اعتراض، سماجت و اصرار، و غرور را کشف و درک می کنند. آنان قادر به همدردی با دیگران نیز هستند و در این زمان است که کودک به سوی طفلی که گریه می کند می رود و تلاش می کند او را آرام سازد.

 

ابتکار و احساس گناه

اریک اریکسون این دوره را دوره تقابل بین ابتکار و احساس گناه می داند. ابتکار عمل در بالارفتن از وسایل بازی پارک ها، خطوط پیچ واپیچ رنگی که روی کاغذ می کشد یا حرف زدن بی وقفه کودک مشاهده می شود. اعمال او هدفدار و مولد هستند و این امر درست نقطه مقابل رفتار کودک دوساله است که تنها به خاطر اهداف شخصی خواهان استقلال است. کلید موفقیت در این دوره توانایی مشارکت صمیمانه در این فعالیت هاست؛ بدون آنکه احساس گناه کند یا به حقوق دیگران تجاوز نماید.

 

حتماً بخوانید: رشد ذهنی کودک

 

شناسایی نقش جنسی کودکان

در این دوره قوانین، نقش ها و مسئولیت های مرتبط با جنسیت خود را فرامی گیرند. میل به داشتن روابط نزدیک تر با جنس مخالف در آنها ایجاد می شود و در این زمان است که پسرها اظهار می کنند می خواهند با مادرشان ازدواج کنند و دخترها برای پدر ناز و کرشمه می نمایند. در این سن نوعی احساس رقابت با والد همجنس و مقابله ای با روابط والدین با یکدیگر وجود خواهد داشت ولی در نهایت کودکان به بیهودگی این آرزویشان پی خواهند برد. بعد از گذر از این مرحله کودکان پیوند مستحکمی با والد همجنس خود می یابند.

این روند در بازی های تخیلی و تقلیدی آنان نیز منعکس می شود. پسرها به بازی کردن نقش پدر اصرار می ورزند و دخترها تنها میل دارند مادر باشند. در بازی های کودکان، مشاغل نیز به روشی انعطاف ناپذیر و کلیشه ای و براساس جنسیت کودک تعیین می شوند.

 

حتماً بخوانید: اعتماد به نفس در کودکان

 

کشف احساس ها از طریق بازی

کودک از طریق بازی تخیلی احساس های مختلف را کشف می کند. والدین نیز می توانند با مشاهده دقیق بازی کودکان، درباره آنچه در ذهن کودک می گذرد به نکات زیادی پی ببرند. کلید این دریافت، مشاهده و توجه به بازی کودک بدون سرپرستی یا مداخله و مزاحمت در آن است. البته در صورتی که کودکان از آنان برای بازی دعوت کنند می توانند وارد بازی شوند.

مادر کیان تصمیم داشت بعد از سه سال استفاده از مرخصی زایمان، کار خود را از سر گیرد. او متوجه شد که بازی های پسرش مملو از بخش هایی در مورد جدایی و مجددا به هم پیوستن است. هنگامی که یک بار فرزندش از او خواست با هم بازی کنند، مادر نقش عروسک کوچولو را بر عهده گرفت. در ضمن بازی، به محض نزدیک شدن به مهدکودک، عروسک کوچولو سروصدا و قشقرق به راه می انداخت و از ورود به مهد امتناع می ورزید. اما مادر با شنیدن جمله ای خطاب به عروسک از طرف کیان، آرامش خاطر زیادی پیدا کرد. کیان گفت، «گریه نکن، در مهد به تو خوش می گذرد. من سر ساعت پنج می آیم و تو را به خانه می برم.»

از طریق بازی گروهی نیز می توان احساسات را کشف و درک کرد. کودکان هنگام خاله بازی، خرید از مغازه و یا ویزیت پزشک، می توانند نقش بزرگسالان را بازی کنند و به این ترتیب احساس مسئولیت را بیاموزند. بازی های دوستانه و مشترک نیز به محلی برای تبادل آرا به منظور یافتن راه حل هایی برای مشکلات پیچیده تبدیل می شوند. برای کودکان بازی دارای اهمیت بسیار زیادی است به گونه ای که برای ادامه آن، به هر نحو ممکن راه هایی برای حل اختلافاتشان پیدا می کنند.

 

حتماً بخوانید: عوامل مؤثر بر رشد کودک

 

دوستی های کودک

دوستی های ماندگار و پایدار، از جمله مواردی هستند که در آینده پیش خواهند آمد. بعضی کودکان بازی مداوم با یک یا دو کودک دیگر را ترجیح می دهند و عده ای نیز عقیده دارند دوست یعنی کودکی که آنها در حال حاضر با او بازی می کنند؛ ولی ممکن است در طول یک روز چندین بار با چنین دوست هایی قهر و دوباره آشتی کنند.

کودکان همچنین دارای دوستان خیالی هستند. دوستان خیالی امکان تجربه کردن احساسات گوناگون را برای کودک فراهم می کنند. دوست خیالی ممکن است بزرگتر از کودک یا از جنس مخالف او باشد. دوست خیالی حتی ممکن است یک حیوان باشد. در این صورت کودکان می توانند جهان پیرامونشان را از دیدگاه افرادی با خصوصیات متفاوت مثلا گستاخ و بی پروا، ماهر در ورزش مورد علاقه کودک یا علاقه مند به غذای معینی تجربه کنند.

 

حتماً بخوانید: دوست یابی کودکان

 

کودکان در سه سالگی، دامنه و محدوده وسیع تری از احساسات را نسبت به زمان قبل از آن تجربه می کنند. توانایی های رو به رشد آنان در استفاده از منطق و همدلی به آنان کمک می کند تا لذت ببرند، سپاسگزار باشند و احساسات خود و دیگران را کنترل کنند.

برچسب ها: مهد کودک شقایق, بهترین مهد کودک های تهران, رشد کودک, رشد ذهنی کودک, رشد عاطفه کودک

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید